Olweus árangursskýrslan
Umfjöllun um eftirfarandi skýrslu má hlusta á í Kastljósinu 3. maí (http://www NULL.ruv NULL.is/sarpurinn/kastljos/03052012) 2012
Skýrslan er unnin af Almari Miðvík Halldórssyni að beiðni Kolbrúnar Baldursdóttur
Samantekt á niðurstöðum
Í heild sýnir rannsóknin að einelti er marktækt minna í skólum sem vinna eftir Olweus áætluninni en í skólum sem ekki gera það. En munurinn er þó lítill og tengist aldri nemenda og aldursskiptingu skólans. Svo virðist sem jákvæð áhrif áætlunarinnar njóti ekki við í 6. og 7. bekk ef eldri nemendur eru í skólanum. Áberandi mest áhrif eru af áætluninni í 7. bekk í skólum án unglingastigs en mun minni í 7. bekk skóla með unglingastig. Hafa ber í huga að í þessum skólum eru nemendur í 7. bekk elstir í skólanum og einelti þar eingöngu bundið við jafnaldra, en í skólum með unglingadeild geta nemendur í 7. bekk orðið fyrir einelti bæði af hendi jafnaldra og eldri nemenda í skólanum.
Í Olweus skólum eru tengsl eineltis við líðan nemenda ekki frábrugðin því sem gerist í öðrum skólum, með 7. Bekk sem undantekningu. Þar tengist vanlíðan einelti áberandi minna í Olweus skólum en öðrum skólum. Í Olweus skólum skýrir einelti aðeins 18% af vanlíðan nemenda í 7. bekk en 28% í öðrum skólum, sem er verulegur og marktækur munur. Kemur það fram óháð því hvort skólinn hefur unglingastig eða ekki. Þessar niðurstöður benda til þess að með Olweus áætluninni takist að draga úr neikvæðum áhrifum eineltis á líðan í 7. bekk, en ekki í öðrum bekkjum.
Svo virðist sem Olweus áætlunin nái bestum árangri með nemendur í 7. bekk (elstu nemenda miðstigs), bæði í að draga úr tíðni eineltis og neikvæðum afleiðingum þess á líðan nemenda þegar ekki eru eldri nemendur í skólanum. Niðurstöður sýna auk þess að þær aðgerðir sem unnið er að samkvæmt Olweus áætluninni eru ekki árangursríkari en aðgerðir í öðrum skólum á unglingastigi, fyrir utan elstu nemendurna. Það virðast vera elstu nemendur hvers grunnskólastigs um sig sem helst njóta góðs af Olweus áætluninni.
Ein skýring á því er að mögulega er lögð ríkari áhersla á forvarnir gegn einelti jafnaldra en minna sinnt þeim möguleika að eldri nemendur leggi yngri nemendur í einelti. Elstu nemendur skólans eru ekki í mikill hættu á að verða fyrir einelti af hendi yngri barna. Framkvæmd forvarna milli aldurshópa útheimtir meira samstarf milli kennara í ólíkum deildum og er flóknari en aðgerðir innan sama aldurshóps þar sem þolandi og gerandi eru undir eftirliti sömu aðila (bekkjarkennara) sem eru þegar í náinni samvinnu með nám nemenda. Þessar niðurstöður gefa tilefni til að skoða það að áherslur í forvarnaraðgerðum taki meira mið af hlutverki eldri nemenda sem gerenda eineltis, t.d. á skólalóð, utan skólatíma og á Internetinu.
Höldum saman gegn einelti
